نوشته های صدرا به یاد کسی که با یس خواندنش شفا می داد

 خشم یکی از جنبه‌های عادی زندگی است و هر کسی گاهی دچار خشم می‌شود .خشم در پاسخ به تهدید علایق حیاتی بروز می‌کند. خشم نیرویی دفاعی است و سبب به وجود آمدن صفاتی چون غیرت و شجاعت می شود ونبود آن سبب بی غیرتی می شود. خشم علامت است .مثلا خشم پیامی است که نشان می‌دهد یک نیاز یا خواسته، برآورده نشده است. اگر این نیرو از محور اصلی خود خارج شود به خصلتی ناپسندی تبدیل می‌شود.

رسول خدا (ص)فرمودند :(غضب ایمان را فاسد می کند.) زیرا نزدیکان از این گونه افراد انتقاد نکرده و باعث می شود که او از نعمت اصلاح شدن محروم گردد.پس خشم  می تواند باعث عدم انتقادپذیرى و عدم انعطاف می شود و در نهایت باعث نابودی روحیه ایمان می گردد.صورت آتش خشم در این دنیا چیزی جز صورت غضب خدا در آخرت نیست.پس او در دو جهنم که یکی در دنیا و دیگری در آخرت قرار دارد.در حالت خشم دامن انسان به دروغ و تهمت و حتی قتل نیز می تواند آلوده شود.

مهارت های مقابله با استرس با دو نمودار: 1 –نمودار شناخت محرک ها و مقابله با آن      2 –نمودار مقابله با احساس تحریک شده

براى شناخت محرک ها و مقابله با آن یک نمودار درست کنید !

رامین چهار گام را براى این منظور انجام مى دهد.

گام اول: الگوهاى عصبانیتم را بررسی کردم.

- فریاد زدن سر همکاران

- عصبانى شدن نسبت به همسر و فرزندان بدون هیچ دلیل خاص.

گام دوم: موقعیت هاى خاص را شناسایى کردم.

- صبح هاى شنبه، بلافاصله بعد از رسیدن به اداره. (عامل آغازگر)

- حدود30 الى45 دقیقه قبل از وقت ناهار. (فاکتور گرسنگی)

- حدود30 الى45 دقیقه بعد از رسیدن به منزل. (فاکتور خستگی)

گام سوم: قدم هاى مناسبى برداشتم تا با موقعیت هاى نامبرده سازگار شوم یا از وقوع آنها جلوگیرى کردم.

- یک ساعت زودتر به سرکار رفتم تا  کارها را سر وسامانی بدهم.

- جلساتى را که متضمن اختلاف نظرها بود براى بعد از وقت ناهار تنظیم کردم.

- از اعضاى خانواده خواستم به محض رسیدنمِ به خانه هیچ موضوعى را براى تصمیم گیرى مطرح نکنند.

گام چهارم:  هر روز عصبانیت خود را در محل کار و در خانه مورد بازبینى قرار دادم و این کار را به مدت یک ماه ادامه دادم. واگر از خودم راضی نبودم با محروم کردن خودم از یک وعده غذای دوست داشتنی و یا فیلم سینمایی دوست داشتنی و .... خودم را تنبیه می کردم.و اگر راضی بودم تشویق هایی می گذاشتم.همین چند قدم کوچک واقعاً کارساز بود!

براى مقابله با احساس تحریک شده یک نمودار درست کنید !

رامین ، مراحل زیر را براى کنار آمدن با عصبانیت، مؤثر یافت.

گام اول: چون آتش خشم کم کم اشتعال می یابد لذا در ابتدای روشن شدن خاموش کردنش آسان است.پس آیا من کاملاً عصبانى هستم یا «تا حدودى عصبانى» هستم؟

گام دوم: اگر من عصبانى هستم، آیا به خاطر چیزهایى است که حالا اتفاق افتاده اند؟ یا به خاطر اتفاقان پیش از این اتفاق است؟(استرس محل کاری در محیط خانه اثر گذاشته)

گام سوم: اگر عصبانیت من از جاى دیگرى است پس یک عصبانیت بى جا است؛ و ازخالى کردن آن بر روى یک قربانى بى گناه به این وسیله خوددارى مى کنم . پس در این صورت به دیگران می گویم «به من کمى فرصت دهید، کمى بعد برمى گردم.» یا می نشینیم یا تغییر وضع می دهیم.(ایستاده به نشستن و بلعکس)به این ترتیب با عصبانیت خود کنار می آیم .چون خودم و دیگران را که دوستشان دارم، خواهم رنجاند، و در نهایت خودم غمگین خواهم شد.

گام چهارم: اگر دلیل عصبانیت کاملاً واضح است به خودم اجازه مى دهم تا آن را تحلیل کنم و درباره اش فکر کنم.

به خاطر داشته باشید:

- شما باید براساس این رهنمود ها ، مدل مخصوص خودتان را طراحى کنید.

- حتى اگردر یک یا دو مورد مؤثر باشد ،مى تواند کمک بى نظیرى براى شما باشد. 

ما با ید این احساس ها را داشته باشیم:

1-ما احساس می ‌کنیم عصبانیت چیز بدی است. و یادآورى کنیم که: «عصبانیت چیز بدی است » اگر ما واقع‌بینانه در پی کنترل آن باشیم، این امر غیرممکن نخواهد بود.

2- ما باید این احساس را داشته باشیم که عصبانیت بخش ذاتی از خود ما نیست، بلکه چیزی است در اطراف ما،  که خودمان اجازه ورود آن را به درون ‌مان می‌ دهیم. پیش از هر کار به عکس العمل آن بیندیشیم و یادآور شویم که «تو هم اکنون حق انتخاب و گزینش دارى! مى خواهى انسان باشى یا حیوان ناطق؟»

3- - ما باید این احساس را داشته باشیم ، زمانی که عصبانی می ‌شویم، به آن چه خواهان آن هستیم، دست نمی‌ یابیم. اگر از دست شخصی عصبانی شویم، اگر شما خشمگین شوید و پرخاش کنیم،عملا نیازی از ما را مرتفع نکرده  است.پس  به خشم آنها به منشا آن توجه کنید و از سوی دیگر چون طرف مقابل به احتمال قوی واکنش دفاعی از خود نشان می‌ دهدخشمگین می شود. اخم کردن وچنین رویکردهایی، احساس‌های منفی را در طرف مقابل پرورش داده و ناخودآگاه، شنوایی او نسبت به حرف‌های شما کاهش می‌یابد. درحالی که  ممکن است با مهربانی پاسخ بهتری دهد و وضعیت به حالت عادی برگردد.

4- اگر ما احساس ‌کنیم که عصبانی خواهیم شد، اولین چیزی که باید انجام دهیم، این است که سریع واکنش نشان ندهیم. ، تغییر محیط و حالت بدهیم و یا براى به تأخیر انداختن ابراز خشم سعی کنیم آرام نفس بکشیم. لیوان آب خنک بنوشیم. یا پیش از صحبت کردن تا 10 بشماریم و اگر خیلی عصبانی هستیم، تا 100 بشماریم. می توانید در حالی که در وضعیت راحتی درازکشیده اید یک کلمه را مکرراً تکرار کنید، مثلاً : آرام باش ، سخت نگیر، یا یک صحنه یا تجربه آرامش بخش را در ذهنتان مجسم کنید و فقط به آن فکر کنید و اجازه ندهید هیچ فکر دیگری به ذهن شما وارد شود. چنین روشیهایی برای کنترل احساسات ، پیش از آن که عملی انجام دهید یا حرفی بزنید که از آن پشیمان شوید به شما زمان می دهد. در واقع وقتی اقدام خود را به عقب می‌اندازید به آرامش می‌رسید و می‌توانید از قدرت استدلال خود استفاده کنید و اقدامات بهتری انجام دهید.

5- باید سعی کنیم، آرامش درونی‌ مان را استمرار بخشیم.

6- مطمئن باشیم هنگام خشم، همیشه اولین راهی که به ذهن می‌رسد بهترین راه نیست، بنابراین با کنترل خشم و به تعویق انداختن تصمیم خود، می‌توانیم بهترین راه را برگزینیم.

7- عصبانیت، حتى وقتى منطقى هم باشد، اگر بیش از حد طولانى شود، از خودش کینه، رفتار ناخوشایند و تنفر به جا مى گذارد.بخشش و «عفو کردن» باید با شکیبایى کرد. به نظر کار دشوارى است، اما آیا انتخاب بهترى وجود دارد؟ وقتى به کینه ها و رفتارهاى ناخوشایند اجازه مى دهید که به قوت خود باقى بمانند، مثل این است که اجازه مى دهید از چیزی درون شما را بخورد. خودتان را به خاطر آنچه که دیگران انجام مى دهند از بین نبرید ؟

8-گاهی اوقات سبب خشم : تکبر و خودشیفتگی یا لجاجت در  افراد است که باید سبب را ابتدا از بین برد تا مشکل حل شود.

رابطه عصبانیت با گرسنگى و خستگی:

گرسنگى و کار طاقت فرسا با عصبانیت رابطه تنگاتنگى دارند.زنی که همسرش گرسنه و خسته از ترافیک و کارش به منزل آمده نباید به اختلاف نظرهاى جزئى و بى اهمیت را مطرح کند زیرا به تنفر از بحث و گفت وگو میان هر دو منجر شوند.ساده تر بگویم «اگر مى خواهى او آرام و خونسرد بماند اول او را سیر کن»آنگاه خستگى اش در می رود و رفتاری بسیار پسندیده تر خواهد شد. پس طرح این گونه موضوعات را به زمان دیگری موکول کنید تا صحبت هایتان منجر به بحث و جدل نشود.

هنگامی که با کسی سر موضوعی اختلاف نظر داریم و خشمگین شده‌ایم، چه طور صحبت کنیم؟

هنگام خشمگین شدن مهمترین مطلب کنترل زبانتان است (یعنی هر سخنی را نگویید و اول فکر کنید). کنترل زبان هنگام عصبانیت و خشم، قدری سخت است،اما به وسیله آن به راحتی می‌تواند هر جا که لازم است سکوت اختیار کند و اگر ایجاب کرد سکوت را شکست و سخن گفت و نکته‌های ظریف سخن گفتن را رعایت کرده تا کلام به عمق جان شنونده نفوذ کند.

اگر از طرف مقابل در حال انتقاد کردن هستید، هرگز وی را با دیگری مقایسه نکنید، چون معمولا مقایسه کردن در آن شرایط مخرب است و می‌تواند به تصویر ذهنی بد منجر شود.؛

ارتباط بهتر:

افرادعصبانی تمایل دارند که زود به نتیجه برسند، اگرشما از مباحثه ای ناراحت شده اید ،نمی گوییم که اولین چیزی را که به ذهنتان آمد به زبان آورید ، بلکه می گوییم که عصبانیت خود را کاهش دهید ودرمورد حرفی که می خواهید بزنید، فکر کنید. زمانی که فردی ازما عیب جویی می کند، دفاع کردن طبیعی است ، ولی ما با او نمی جنگیم . در عوض ممکن است بگوییم که او از روی نادانی صحبت می کند ، ما را دوست ندارد، باید دراین گونه مواقع خودمان را خونسرد نشان دهیم نیاز به مقداری تنفس و استراحت برای رسیدن به آرامش داریم .

منایع و ماخذ:

١-چهل حدیث : امام خمینی

٢-منابع اینترنتی

والحمدلله رب العالمین

نظرات ()