حقوق اخلاقی زنان
یکى از محورهاى که از برخى ناآگاهان شنیده مىشود که در اسلام حقوق زن با چشم تحقیر نگریسته شده است و علت آن نادیده گرفتن روایاتى که با مضامینى مؤکد از زن و حقوقش یاد می کند و عدم توجه به این که روایاتی که مطرح می شود باید از نظر سند صحیح باشند . روایاتى را که دیدگاهى منفى نسبت به جایگاه و حقوق زنان دارند از جهت ضعف سند رد شده یا با تفسیر عمیق به نتایجى مثبت خواهد رسید.
روایاتى در شان زنان وحقوق ایشان :
دختر برای والدینش سود خالص است
کلام نورانى با سند صحیح است که امام صادق علیه السلام فرمود: دختران نیکى ها هستند و پسران نعمت ها، نیکى ها پاداش دارند و از نعمت ها سوال مى شود(1) (بنابراین دخترها براى پدر و مادر بیشتر بهره دارند).
نهى از طلاق دادن زنان
کلام نورانى با سند صحیح از پیامبر (صل الله علیه واله) «جبرئیل مرا نسبت به زنان سفارش کرد؛ بدانسان که پنداشتنم طلاق زن جایز نیست مگر از جرم و گناهی آشکار و ثابت شده».(2)
همسر براى مرد، در حکم امانتى الهى است، طبیعى است کهبهترین مردان در این خصوص کسانى خواهند بود که براى این ودیعههاىالهى بهتر باشند.در فرهنگ جاهلى، از آنجا که زن به مثابه مال شخصى مرد پنداشتهمىشد و مرد براى خود این حق را قایل بود که با همسر خود هر گونه کهخواست رفتار کند و او را هر چند بناحق، مورد اذیت و آزار قرار دهد، دراسلام براى دفاع از حقوق زن عنایتخاصى شده است
صبر مردان در مقابل آزار زنان
کلام نورانى با سند صحیح از امام صادق(علیه السلام): مثال زن، مثال استخوان کج دنده است که اگر آن را راست کنى شکانده اى; ولى اگر آن را رهاکنى از آن استفاده مى کنى. (3)
حدیث به نکته راهگشا و بااهمیتى را در زندگى زناشویى یادآوری می کند و آن این است که مرد نباید همواره تلاش کند که همسرش نیز در همه امور مانند او باشد. هرکدام شرایط و علایق و عادات خاص خود را دارند. توقع اینکه زن، عیناهمان را بخواهد که شوهر مى خواهد و همان طور باشد که همسرش مى پسندد، توقعى بیجا و مایه زحمت و درد سر است. نباید در همه جزئیات زندگى و رفتار و اخلاق زن دخالت کرد. در بسیارى از موارد باید او را به حال خود گذارد. و از دخالت بیجا در امور مربوط به زن پرهیزکرد. بنابراین زن باید به همین شکل باشد، بلکه به این منظور است که باید واقعیت و ظرفیت اورا در نظر گرفت و بیش از کشش و توان او توقع نداشت.
رعایت جانب زنان در مسائل زناشویى
در مسائل میان زن و مرد نوعا بر تمکین زن تکیه مىشود البته اصل تمکین بیشتر در روابط ویژه زناشویى است. قانون کلی «لاضرر»، همة موارد ضرر و زیان را دربرمیگیرد. چون بنابر کلیت معنای «لاضرر»، هرگونه ضرر و زیانی در روابط خانوادگی و فردی ممنوع است.در این روابط نیز اصل رعایت جانب زن و ضرر نزدن به او مورد تأکید قرار گرفته است.
کلام نورانى با سند صحیح است که راوى گوید از این آیه در قرآن 233 سوره بقره از امام صادق علیهالسلام پرسیدم چنین بود که بعضى از زنان شیرده به خواسته شوهر براى همبسترى تن نمى داد و مى گفت: نمى گذارم چنین کار صورت گیرد مى ترسم باردار شوم و در نتیجه این فرزندم را که شیرخوار است از بین ببرم و همچنین هنگامى که زن شوهر خویش را به همبسترى دعوت مى کرد با امتناع مرد روبرو مى شد مرد مى گفت: مى ترسم با تو همبستر شوم و در نتیجه فرزندم را از بین ببرم براى همین بود که زن را ترک مى گفت و با او هم آغوش نمى شد. خداوند از این کار نهى کرد از این که مرد همسر خویش را آزار و زیان رساند و یا زن نسبت به شوهرش چنین کند(4)
از روایت و از قرینه آیه بر می آید پدر باید به نیازهای تغذیه ای مادر در ایّام شیردهیش باید توجه کند همچنین دلیل ترس دوباره آبستن شدن زن و بى شیر شدن فرزند قبلى حقّ بی توجهی به نیاز های فطری همسرش را ندارد.
معاشرت با همسر
خداوند در قرآن می فرماید « با زنان، با معیار نیک، رفتار کنید»(5)
معروف رعایتهای ارزشی و اخلاقی - انسانی را در بر میگیرد و اگر کسانی با زنان با معیار حق و عدل رفتار کنند به این دستور قرآنی عمل نکرده اند زیرا معروف بیش از حق است.
دوستی زنان و رابطه آن با ایمان
کلام نورانى با سند صحیح از امام صادق (علیه السلام):انسان آنگاه که زنان را بیشتر دوست داشته باشد ایمانش رشد میکند(6)
کلام نورانى با سند صحیح از امام صادق (علیه السلام):از اخلاق انبیا دوست داشتن زنان است.(7)
کلام نورانى با سند صحیح از امام صادق (علیه السلام):گمان نمىکنم مردى ایمانش افزون شود و علاقهاش به زنان افزون نشود.(8)
تفسیر
در این احادیث، واژه حبّ به کار رفته است نه واژه شهوت. حبّ : یا دوست داشتن یکى از عواطف پایدار انسانى است.به همین جهت در آیه «زیّن للنّاس حبّ الشهوات» حبّ به واژه شهوات اضافه شده است و این اضافه از نظر ادبى تباین این دو را مى رساند چون اضافه شى به خودش صحیح نیستبا توجه به این که واژه اخلاق به کار برده شده بنابراین «حبّ النساء» در این روایات مانند دوست داشتن مؤمنان یک خصلت و ارزش اخلاقى است و به معناى زنبارگى نیست .چون اخلاق انبیاء همه از فضایل اخلاقى است بدین شکل محبت به زنان از فضائل اخلاقى و نشانهقداست علاقه و محبّت به زنان است.این خُلق پسندیده در برابر گرایش عصر جاهلی است که زن را منفور مى دانستند.
حقوق مالى در کنار گذشت و اخلاق
کلام نورانى از امام رضا(علیه السلام))نیز روایت صحیح شده که فرموند: شایسته است که انسان بر خانواده خویش در زندگى وسعت دهد تا آرزوى مرگ او (مرد) را نکنند(9)
کلام نورانى با سند صحیح از امام صادق (علیه السلام): حق زن برمرد این است که باید شکم زن را سیر نمایید و بدن او را بپوشاند و اگر زن مرتکب جهالتی شد وی را ببخشد(10)
رعایت تقوا در همسر داری
کلام نورانى با سند صحیح از امام صادق (علیه السلام): از خدا بترسید در حق این دو موجود ضعیف ، زن و یتیم (11)
همسرت گل است
کلام نورانى امام علی (علیه السلام) به سند صحیح در وصیتش به فرزندش فرمودند: زن یک گل خوشبوست و و نه کارفرما و مسؤول خرج و خرید! با او در هر حال و موقعیتى مدارا کن و همنشینى با او را نیکو کن تا اینکه زندگى تو باصفا گردد(١٢)
حضرت در بیان فطرت و ساختمان روحى و احساسى زن, مرد را به سازگارى با او ترغیب مى کند. همان گونه که یک شاخه گل, مراقبت دایمى, لازم دارد یک زن نیز با مراقبت و مادرى خوب و مونسى دلسوز خواهد شد و خیلى از مشکلات زندگى را تحمل خواهد کرد. اگر مرد, روحیات همسرش را به دست آورد, و بر اساس آن رفتار نموده, زن مى تواند از آن خانه کوچک, بهشتى باصفا بسازد.
نعمت الهی
کلام نورانى به روایت صحیح از امام سجاد(علیه السلام):حق زن آن است که بدانی خداوند همسر را مایه آرامش و انس قرار داده و نیز بدان که همسر نعمت الهى بر تو است. پس او را گرامى بدار و با او مهربانى کن؛ اگرچه حق تو نیز بر او لازم است(13)
مایحتاج همسر
در کلام نورانى به روایت صحیح از امام صادق(علیه السلام) پرسیدند: حق زن بر همسرش چیست؟ فرمود: از خوراک او را سیر کند و بدنش را بپوشاند، (لباس برایش فراهم سازد) او را نیازارد. اگر به آنچه گفته شد عمل نمود، حق او را ادا نموده است. گفتم: پس روغن (روغن براى موها) چطور ؟ فرمود یک روز درمیان. گفتم: گوشت چطور؟ فرمود: هر سه روز یک بار و در یک ماه، ده بار نه بیشتر از آن، و برای او درهر شش ماه , رنگ تهیه کند و اورا در هر سال , چهار دست لباس بپوشاند , دو دست برای زمستان و دو دست برای تابستان و نباید خانهاش از سه چیز خالی باشد: (روغن براى موها) ، سرکه و روغن (برای خوردن یا سوخت)، خوراک آنها ده سیر باشد، من نیز همن اندازه خوراک برای خود برمیدارم، سهم هر فردی از آنها معین باشد اگر خواستند بخورند و اگر خواستند ببخشند و اگر خواستند انفاق کنند هر میوهای که همه مردم از آن میخورند، باید به خانوادهاش بخوراند و خوراکیهایی که مخصوص ایام عید است و در غیر ایام عید به آنهانمیرساند، در روزهای شادی و عید به آنان برساند.(14)
مرجع آیات و روایات :
(1) وسائلالشیعة ج : 21 ص : 368 بالسند الصحیح: مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (ع): قَالَ الْبَنَاتُ حَسَنَاتٌ وَ الْبَنُونَ نِعْمَةٌ فَالْحَسَنَاتُ یُثَابُ عَلَیْهَا وَ النِّعْمَةُ یُسْأَلُ عَنْهَا
(2) منلایحضرهالفقیه ج : 3 ص : 441 بالسند الصحیح:رَوَى الْعَلَاءُ بْنُ رَزِینٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع : قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَوْصَانِی جَبْرَئِیلُ ع بِالْمَرْأَةِ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ لَا یَنْبَغِی طَلَاقُهَا إِلَّا مِنْ فَاحِشَةٍ مُبَیِّنَةٍ
(3) وسائلالشیعة ج : 20 ص : 173 بالسند الصحیح : مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ أَبِی عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ وسائلالشیعةعَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (ع) : قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا مَثَلُ الْمَرْأَةِ مَثَلُ الضِّلْعِ الْمُعْوَجِّ إِنْ تَرَکْتَهُ انْتَفَعْتَ بِهِ وَ إِنْ أَقَمْتَهُ کَسَرْتَهُ
(4) تهذیبالأحکام ج : 7 ص : 418 بالسند الصحیح:وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَیْلِ عَنْ أَبِی الصَّبَّاحِ الْکِنَانِیِّ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ (ع) : عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لا تُضَارَّ والِدَةٌ بِوَلَدِها وَ لا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ (البقرة -: 233 -) قَالَ کَانَتِ الْمَرَاضِعُ تَدْفَعُ إِحْدَاهُنَّ الرَّجُلَ إِذَا أَرَادَ الرَّجُلُ الْجِمَاعَ فَتَقُولُ لَا أَدَعُکَ إِنِّی أَخَافُ أَنْ أَحْبَلَ فَأَقْتُلَ وَلَدِی هَذَا الَّذِی أُرْضِعُهُ وَ کَانَ الرَّجُلُ تَدْعُوهُ امْرَأَتُهُ فَیَقُولُ إِنِّی أَخَافُ أَنْ أُجَامِعَکِ فَأَقْتُلَ وَلَدِی فَیَدَعُهَا وَ لَا یُجَامِعُهَا فَنَهَى اللَّهُ عَنْ ذَلِکَ أَنْ یُضَارَّ الرَّجُلُ الْمَرْأَةَ وَ الْمَرْأَةُ الرَّجُلَ
(5) سوره نساء آیه 19: عاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ
(6) منلایحضرهالفقیه ج : 3 ص : 384 بالسند الصحیح: رَوَى أَبُو مَالِکٍ الْحَضْرَمِیُّ عَنْ أَبِی الْعَبَّاسِ قَالَ سَمِعْتُ الصَّادِقَ (ع): یَقُولُ الْعَبْدُ کُلَّمَا ازْدَادَ لِلنِّسَاءِ حُبّاً ازْدَادَ فِی الْإِیمَانِ فَضْلًا
(7) وسائلالشیعة ج : 20 ص : 22 بالسند الصحیح :ِ وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ بْنِ هَاشِمٍ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ : مِنْ أَخْلَاقِ الْأَنْبِیَاءِ حُبُّ النِّسَاء
(8) منلایحضرهالفقیه ج : 3 ص : 384 و وسائلالشیعة ج : 20 ص 22 بالسند الصحیح :وَ فِی رِوَایَةِ أَبَانٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ یَزِیدَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (ع ):قَالَ مَا أَظُنُّ رَجُلًا یَزْدَادُ فِی الْإِیمَانِ خَیْراً إِلَّا ازْدَادَ حُبّاً لِلنِّسَاءِ
(9) اصول کافى، ج 4، ص 11؛ وسائل الشیعه، ج21، ص 541 بالسند الصحیح: وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ یَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع یَقُولُ یَنْبَغِی لِلْمُؤْمِنِ أَنْ یَنْقُصَ مِنْ قُوتِ عِیَالِهِ فِی الشِّتَاءِ وَ یَزِیدَ فِی وَقُودِهِمْ
(10) وسائلالشیعة ج : 20 ص : 169 بالسند الصحیح : :مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ أَبِی عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ (ع): مَا حَقُّ الْمَرْأَةِ عَلَى زَوْجِهَا الَّذِی إِذَا فَعَلَهُ کَانَ مُحْسِناً قَالَ یُشْبِعُهَا وَ یَکْسُوهَا وَ إِنْ جَهِلَتْ غَفَرَ لَهَا
(١١) وسائلالشیعة ج : 20 ص : 168 بالسند الصحیح : مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ سَمَاعَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (ع) : قَالَ اتَّقُوا اللَّهَ فِی الضَّعِیفَیْنِ یَعْنِی بِذَلِکَ الْیَتِیمَ وَ النِّسَاءَ
(1٢) وسائلالشیعة ج : 20 ص 169 بالسند الصحیح : وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ إِلَى وَصِیَّةِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ (ع): لِوَلَدِهِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِیَّةِ نَحْوَهُ إِلَى قَوْلِهِ وَ لَیْسَتْ بِقَهْرَمَانَةٍ وَ زَادَ فَدَارِهَا عَلَى کُلِّ حَالٍ وَ أَحْسِنِ الصُّحْبَةَ لَهَا لِیَصْفُوَ عَیْشُکَ
(١٣) من لایحضره الفقیه، ج 2، ص621: بالسند الصحیح : أَمَّا حَقُّ الزَّوْجَةِ فَأَنْ تَعْلَمَ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ جَعَلَهَا لَکَ سَکَناً وَ أُنْساً فَتَعْلَمَ أَنَّ ذَلِکَ نِعْمَةٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَیْکَ فَتُکْرِمَهَا وَ تَرْفُقَ بِهَا وَ إِنْ کَانَ حَقُّکَ عَلَیْهَا أَوْجَبَ
(1۴) وسائل الشیعه، ج 21، ص 513: بالسند الصحیح مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ شِهَابِ بْنِ عَبْدِ رَبِّهِ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع مَا حَقُّ الْمَرْأَةِ عَلَى زَوْجِهَا قَالَ یَسُدُّ جَوْعَتَهَا وَ یَسْتُرُ عَوْرَتَهَا وَ لَا یُقَبِّحُ لَهَا وَجْهاً فَإِذَا فَعَلَ ذَلِکَ فَقَدْ وَ اللَّهِ أَدَّى إِلَیْهَا حَقَّهَا قُلْتُ فَالدُّهْنُ قَالَ غِبّاً یَوْمٌ وَ یَوْمٌ لَا قُلْتُ فَاللَّحْمُ قَالَ فِی کُلِّ ثَلَاثَةٍ فَیَکُونُ فِی الشَّهْرِ عَشْرَ مَرَّاتٍ لَا أَکْثَرَ مِنْ ذَلِکَ وَ الصِّبْغُ فِی کُلِّ سِتَّةِ أَشْهُرٍ وَ یَکْسُوهَا فِی کُلِّ سَنَةٍ أَرْبَعَةَ أَثْوَابٍ ثَوْبَیْنِ لِلشِّتَاءِ وَ ثَوْبَیْنِ لِلصَّیْفِ وَ لَا یَنْبَغِی أَنْ یُقْفِرَ بَیْتَهُ مِنْ ثَلَاثَةِ أَشْیَاءَ دُهْنِ الرَّأْسِ وَ الْخَلِّ وَ الزَّیْتِ وَ یَقُوتُهُنَّ بِالْمُدِّ فَإِنِّی أَقُوتُ بِهِ نَفْسِی وَ لْیُقَدِّرْ لِکُلِّ إِنْسَانٍ مِنْهُمْ قُوتَهُ فَإِنْ شَاءَ أَکَلَهُ وَ إِنْ شَاءَ وَهَبَهُ وَ إِنْ شَاءَ تَصَدَّقَ بِهِ وَ لَا تَکُونُ فَاکِهَةٌ عَامَّةٌ إِلَّا أَطْعَمَ عِیَالَهُ مِنْهَا وَ لَا یَدَعُ أَنْ یَکُونَ لِلْعَبْدِ عِنْدَهُمْ فَضْلٌ فِی الطَّعَامِ أَنْ (یَسْنَا لَهُمْ) فِی ذَلِکَ شَیْءٌ مَا لَمْ (یَسْنَاهُ لَهُمْ) فِی سَائِرِ الْأَیَّامِ
نظرات ()
من : خدایا من در کلبه ی تنهایی خویش کسی را دارم، که تو در عالم کبریایت آن را نداری! من چون تویی دارم و تو چون خود نداری
پروفایل صدرا
مطالب اخیر
» اعمال شب لیلة الرغائب شب آرزوها
» دشت هویج - افجه - لواسان - طبیعت گردی در تهران
» تقابل اسلام و مدررنیته در قلمرو توسعه
» فرآیندهای مصرف انرژی
» نرم افزار مدیریت انرژی افق امیرکبیر
» حقوق اخلاقی زنان
» دو فساد بنی اسرائیل
» پیامبران مدفون در ایران
» حدیث قرب نوافل و پیامبر (ص)
صفحات وبلاگ
موضوعات وبلاگ
» خانه عفاف اینترنتی(۱)
» آسیب شناسی خواستگاری(۱)
» تدفین شهدا در دانشگاه امیر کبیر(۱)
» عصبانیت و درمان آن(۱)
» حدیث قرب نوافل و پیامبر (ص)(۱)
» پیامبران مدفون در ایران(۱)
» دو فساد بنی اسرائیل(۱)
» حقوق اخلاقی زنان(۱)
» اصلاح الگوی مصرف با نرم افزار افق امیرکبیر(۱)
» ممیزی فرآیند های مصرف انرژی(۱)
» مدررنیته(۱)
» دشت هویج افجه(۱)
» اعمال شب لیلة الرغائب(۱)
» معرفت امیر المومنین به نورانیت(۱)
نویسندگان وبلاگ
